Một số ý kiến góp ý hoàn thiện nội dung Chương trình đào tạo về nhiệm vụ của Thư ký Tòa án trong giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự dưới góc nhìn của cơ sở đào tạo
TS
TS. Đặng Thị Thơm
ThS. Nguyễn Ngọc Ánh
Tóm tắt
Chuyên đề phân tích cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và định hướng đổi mới chương
trình đào tạo Thư ký Tòa án của Học viện Toà án trong lĩnh vực dân sự trong bối
cảnh cải cách tư pháp và chuyển đổi số. Thực tiễn xét xử cho thấy Thư ký là mắt
xích nghiệp vụ quan trọng, bảo đảm quy trình tố tụng diễn ra đúng pháp luật,
hiệu quả và minh bạch. Trên cơ sở Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, sửa đổi bổ
sung năm 2025 và Bộ luật Tố tụng dân sự), chuyên đề khẳng định sự cần thiết
chuẩn hóa chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra, phù hợp mô hình Tòa án ba cấp
và định hướng Tòa án điện tử. Rà soát chương trình hiện hành cho thấy các hạn
chế: nội dung chưa cập nhật, thiếu kỹ năng công nghệ số, ít thực hành và kiểm
tra còn nặng lý thuyết. Từ đó, nhóm tác giả kiến nghị: Gắn chương trình với
chuẩn đầu ra, xác định rõ năng lực pháp lý, nghiệp vụ, công nghệ, giao tiếp tư
pháp. Cập nhật nội dung theo mô hình Tòa án mới, tích hợp kỹ năng xét xử trực
tuyến và quản lý hồ sơ điện tử. Tăng thực hành, mô phỏng phiên tòa và đổi mới
kiểm tra, đánh giá theo năng lực. Xây dựng kho học liệu số và lộ trình đào tạo
liên thông Thư ký, Thẩm tra viên, Thẩm phán. Việc hoàn thiện chương trình đào
tạo Thư ký Tòa án phần dân sự không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là nhiệm vụ
chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
cho ngành Toà án, nâng cao chất lượng xét xử và đáp ứng yêu cầu cải cách tư
pháp, chuyển đổi số trong giai đoạn mới.
Từ
khoá:
Thư ký Tòa án, Đào tạo tư pháp, Tố tụng dân sự, Cải cách tư pháp, Chuyển đổi
số ngành Tòa án, Chuẩn đầu ra, Kỹ năng nghiệp vụ Thư ký, Học viện Tòa án
MỞ ĐẦU
Trong
hệ thống tư pháp, Thư ký Tòa án là một mắt xích nghiệp vụ quan trọng, trực tiếp
bảo đảm cho quy trình tố tụng được tiến hành đúng pháp luật, thống nhất và hiệu
quả. Nếu Thẩm phán được ví như người “cầm cân nảy mực” để bảo đảm công lý, thì
Thư ký chính là người “kiến tạo quy trình”, bảo đảm mọi bước trong quá trình
giải quyết vụ án, vụ việc được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng,
qua đó góp phần quyết định đến chất lượng xét xử, tính hợp pháp của bản án và
hiệu lực thi hành trong thực tế. Thực tế xét xử tại các cấp Tòa án cho thấy, vai
trò của Thư ký không chỉ nằm ở việc hỗ trợ Thẩm phán mà còn trực tiếp ảnh hưởng
đến tốc độ, chất lượng và độ chuẩn xác của toàn bộ quá trình tố tụng. Từ khâu
tiếp nhận, thụ lý vụ án, kiểm tra thẩm quyền, nội dung, hình thức đơn khởi kiện,
điều kiện khởi kiện, tống đạt, ghi biên bản phiên tòa, quản lý hồ sơ, đến khâu
giao bản án, quyết định và hỗ trợ thi hành án, mỗi thao tác nghiệp vụ của Thư ký
nếu thực hiện không chính xác đều có thể dẫn đến sai sót tố tụng, kéo dài thời
gian giải quyết, thậm chí ảnh hưởng đến tính hợp pháp của bản án và quyền lợi
của đương sự. Điều này cho thấy, chú trọng vào đào tạo Thư ký Tòa án chính là
đầu tư vào nền tảng vận hành của nền tư pháp, góp phần trực tiếp vào nâng cao
chất lượng xét xử và củng cố niềm tin công chúng vào công lý, thực hiện được sứ
mệnh cao cả Bảo vệ công lý của công chức Toà án. Từ góc độ quản lý và đào tạo
nguồn nhân lực tư pháp, việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo Thư ký Tòa
án không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của ngành Tòa án, mà còn là một
nhiệm vụ chiến lược của Học viện Tòa án trong bối cảnh cải cách tư pháp toàn
diện. Một chương trình đào tạo Thư ký Tòa án hiện đại không chỉ dừng lại ở việc
truyền đạt kiến thức pháp lý cơ bản, mà phải tích hợp đầy đủ các yếu tố pháp
luật, thực tiễn, công nghệ, kỹ năng nghề nghiệp, tạo ra đội ngũ Thư ký có năng
lực hành nghề thực chất, chủ động hỗ trợ hoạt động xét xử, đáp ứng yêu cầu ngày
càng cao của Tòa án hiện đại. Đặc biệt, bối cảnh hệ thống Tòa án chuyển đổi mô
hình tổ chức sang ba cấp xét xử theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, sửa đổi,
bổ sung năm 2025 và sửa đổi thủ tục tố tụng toàn diện theo Bộ luật Tố tụng dân
sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2025
đã và đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với công tác đào tạo Thư ký
Toà án nói riêng và Đào tạo nghiệp vụ Toà án nói chung. Không chỉ thay đổi phạm
vi, tính chất và mức độ công việc, mà còn yêu cầu thích ứng với mô hình Tòa án
khu vực, phân định rõ ràng thẩm quyền giữa các cấp xét xử, đồng thời tăng cường
áp dụng công nghệ số trong toàn bộ quá trình tố tụng. Trong bối cảnh đó, nội
dung chương trình đào tạo Thư ký Tòa án, đặc biệt là phần nhiệm vụ trong giải
quyết, xét xử các vụ việc dân sự, cần được thiết kế lại một cách bài bản và có
tầm nhìn dài hạn. Chương trình phải bảo đảm tính cập nhật về pháp luật, tính gắn
kết với thực tiễn xét xử tại các địa phương, đồng thời tích hợp những kỹ năng
số, phương pháp làm việc trong môi trường tư pháp điện tử, xét xử trực tuyến và
quản lý hồ sơ điện tử. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt học thuật mà còn là một
đòi hỏi tất yếu của chiến lược cải cách tư pháp và chuyển đổi số ngành Tòa án,
nhằm xây dựng đội ngũ Thư ký Tòa án chuyên nghiệp, bản lĩnh, hiện đại, hội nhập,
có khả năng thích ứng với những biến chuyển nhanh chóng của đời sống pháp lý, xã
hội. Nhóm tác giả cho rằng việc đổi mới căn bản chương trình đào tạo Thư ký Tòa
án, đặc biệt trong lĩnh vực dân sự, không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào
tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Toà án, nâng cao chất lượng xét xử
của hệ thống Tòa án mà còn là một bước chuẩn bị chiến lược cho tiến trình xây
dựng Tòa án hiện đại, đáp ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Việt Nam trong giai đoạn mới.
NỘI DUNG
1.
Cơ sở pháp lý và định hướng đổi mới chương trình đào tạo hoàn thiện nội dung
chương trình đào tạo Thư ký Toà án về nhiệm vụ của thư ký tòa án trong giải
quyết, xét xử các vụ việc dân sự
1.1.
Cơ sở pháp lý
Việc
đổi
mới, chuẩn hóa
và hiện
đại
hóa
nội
dung chương
trình
đào
tạo
Thư
ký
Tòa án phần
dân
sự
có
một
cơ
sở
pháp
lý vững
chắc và
mang tính
định
hướng
chiến lược.
Trước
hết, Luật Tổ chức Tòa
án nhân dân 2024, sửa đổi, bổ sung năm 2025
đã
xác lập
mô
hình ba cấp
xét
xử,
đồng
thời thành
lập
Tòa
án khu vực,
qua
đó
tái cấu
trúc
toàn bộ
hệ thống tổ chức và
phân
định
thẩm quyền xét
xử
giữa các
cấp
Tòa
án.
Đây
là một
bước
chuyển mang tính
căn
bản,
đòi
hỏi
đội
ngũ
Thư ký
Tòa án phải
được
trang bị
đầy
đủ
năng
lực
pháp
lý, kỹ
năng
nghiệp
vụ
để
thích
ứng
với cơ
chế
vận hành
mới.
Bên
cạnh
đó,
Bộ
luật Tố tụng dân
sự
năm
2015, sửa đổi bổ sung năm 2025 đã
thay
đổi
một cách
toàn diện
về thẩm quyền giải quyết, trình
tự,
thủ tục tố tụng cũng
như trách
nhiệm
của các
chủ
thể tiến hành
tố
tụng, trong
đó
có Thư
ký
Tòa án. Sự
thay
đổi
này
không chỉ
mở rộng phạm vi công
việc
mà
còn nâng cao yêu cầu
về kỹ năng,
bản
lĩnh
nghề
nghiệp, khả năng
phối
hợp và
xử
lý
tình huống
của
đội
ngũ
Thư ký
trong quá trình giải
quyết, xét
xử
các
vụ
việc dân
sự.
Cùng
với
sự thay
đổi
của hệ thống pháp
luật,
Nghị quyết số 27-NQ/TW của
Đảng
về cải cách
tư
pháp
cũng
đặt
ra yêu
cầu
xây
dựng
đội
ngũ
cán
bộ
tư
pháp
“có phẩm
chất chính
trị,
đạo
đức
nghề nghiệp, có
năng
lực
chuyên
môn cao, bản
lĩnh
vững
vàng,
chuyên nghiệp
và
hiện
đại”.
Điều
này
không chỉ
áp dụng
cho
đội
ngũ
Thẩm
phán
mà còn bao hàm cả
Thư
ký
Tòa án,
những
người
đóng
vai trò quan trọng
trong vận hành
hoạt
động
tố tụng.
Đặc
biệt, Chiến lược
chuyển
đổi
số ngành
Tòa án giai
đoạn
2025–2030,
tầm
nhìn
2045
đã
xác
định
rõ
định
hướng
xây
dựng
Tòa
án
điện
tử, Tòa
án thông minh.
Điều
này
đồng
nghĩa
với
việc
đào
tạo
Thư
ký
Tòa án không chỉ
dừng lại ở việc nắm vững quy
định
pháp
luật
và
kỹ
năng
nghiệp
vụ truyền thống, mà
còn phải
trang bị năng
lực
công
nghệ
số, khả năng
vận
hành
hệ
thống tống
đạt
điện
tử, quản lý
hồ
sơ
điện
tử, hỗ trợ xét
xử
trực tuyến và
bảo
đảm
an toàn
dữ
liệu trong tố tụng.
Như
vậy,
toàn
bộ
hệ thống văn
bản
pháp
lý và
định
hướng
chính
trị
– chiến
lược
nói
trên
đã
tạo
thành
khung pháp lý và cơ
sở
định
hướng
rõ
ràng cho việc
đổi
mới nội dung, phương
pháp
và chuẩn
đầu
ra của chương
trình
đào
tạo
Thư
ký
Tòa án,
đặc
biệt là
trong lĩnh
vực
dân
sự,
nơi
khối
lượng
công
việc
chiếm tỷ lệ lớn và
có tính phức
tạp cao trong thực tiễn xét
xử
1.2.
Định hướng đổi mới chương trình đào tạo của Học viện Toà án
Song song với
việc hoàn
thiện
khung pháp
lý,
đổi
mới nội dung chương
trình
đào
tạo
Thư
ký
Tòa án cũng
là
một
nhiệm vụ trọng tâm
mang tính chiến
lược
của Học viện Tòa
án trong giai
đoạn
hiện nay. Việc xây
dựng
chương
trình
đào
tạo
phải dựa trên
chuẩn
đầu
ra theo vị trí
việc
làm,
bảo
đảm
học viên
sau khi hoàn thành khóa học
có
đủ
năng
lực
thực hiện
độc
lập, chính
xác và chuyên nghiệp
các
nhiệm
vụ tố tụng dân
sự
theo quy
định
của pháp
luật
và
yêu cầu
thực tiễn tại các
cấp
Tòa
án.
Đây
là
định
hướng
quan trọng nhằm tạo ra
đội
ngũ
Thư ký
Tòa án không chỉ
có
kiến
thức mà
còn thực
sự làm
chủ
công
việc,
trở thành
lực
lượng
nòng
cốt
hỗ trợ hoạt
động
xét
xử.
Đặc
biệt, chương
trình
đào
tạo
cần
được
thiết kế theo hướng
tích
hợp
toàn
diện
giữa lý
thuyết,
kỹ
năng,
công
nghệ,
thực
tiễn, giúp
học
viên
không chỉ
hiểu luật mà
còn biết
vận dụng linh hoạt vào
các tình huống
cụ thể trong quá
trình tố
tụng.
Điều
này
bao gồm
khả năng
áp dụng
các
quy
định
pháp
luật
dân
sự,
sử dụng thành
thạo
các
công cụ
số, nắm vững kỹ năng
nghiệp
vụ và
xử
lý
tình huống
phát
sinh trong môi trường
Tòa
án
điện
tử, xét
xử
trực tuyến.
Bên
cạnh
đó,
chương
trình
đào
tạo
cũng
phải
bảo
đảm
tính
linh hoạt,
khả năng
thích
ứng nhanh với những thay
đổi
của pháp
luật,
mô
hình tổ
chức Tòa
án và tiến
trình
chuyển
đổi
số của ngành.
Đây
là yếu
tố có
ý nghĩa
quyết
định
để
xây
dựng
một chương
trình
đào
tạo
không
chỉ
đáp
ứng yêu
cầu
của thực tiễn hiện tại mà
còn có khả
năng
dự
báo
và thích
ứng với yêu
cầu
của tương
lai, góp
phần
xây
dựng
đội
ngũ
Thư ký
Tòa án chuyên nghiệp,
hiện
đại,
đáp
ứng mục tiêu
cải
cách
tư
pháp
trong giai
đoạn
mới
2. Đánh giá chương trình đào tạo Thư ký Toà án về nhiệm vụ của thư ký tòa án
trong giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự
Dự thảo chương trình đào tạo hiện hành của Khoa Đào tạo Thẩm tra viên, Thư ký
Toà án phần
nhiệm vụ của thư ký tòa án trong giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự
xin lấy ý kiến:
|
III
|
NHIỆM VỤ CỦA THƯ KÝ TÒA ÁN TRONG GIẢI QUYẾT, XÉT XỬ CÁC VỤ VIỆC
|
|
|
|
|
|
PHẦN 1: DÂN SỰ
|
20
|
20
|
40
|
|
1
|
Nhiệm vụ của Thư ký Tòa án trong giai đoạn thụ lý và chuẩn bị xét xử vụ
việc dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm
|
4
|
4
|
8
|
|
2
|
Nhiệm vụ của Thư ký Tòa án trong giai đoạn thụ lý và chuẩn bị xét xử vụ
án về hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại và lao động tại Tòa án
cấp sơ thẩm
|
4
|
4
|
8
|
|
3
|
Nhiệm vụ của Thư ký Tòa án trong giai đoạn thụ lý và chuẩn bị xét xử vụ
án về hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại và lao động tại Tòa án
cấp phúc thẩm
|
4
|
4
|
8
|
|
4
|
Nhiệm vụ của Thư ký Tòa án trong giai đoạn thụ lý và chuẩn bị xét xử vụ
án về phá sản và sở hữu trí tuệ tại Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm
|
4
|
4
|
8
|
|
5
|
Nhiệm vụ của Thư ký Tòa án tại phiên tòa dân sự sơ thẩm, phúc thẩm
|
4
|
4
|
8
|
Sau quá trình rà soát, đối chiếu chương trình đào tạo phần dân sự dành cho Thư
ký Tòa án với các yêu cầu pháp lý và thực tiễn hiện nay, có thể nhận thấy chương
trình hiện hành còn tồn tại nhiều điểm hạn chế, chưa theo kịp tốc độ thay đổi
nhanh chóng của pháp luật, mô hình tổ chức Tòa án và yêu cầu chuyển đổi số trong
hoạt động tư pháp. Trước hết, nội dung chương trình vẫn mang tính tĩnh, chủ yếu
phản ánh mô hình Tòa án hai cấp đã lỗi thời, trong khi mô hình ba cấp xét xử
theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã có hiệu
lực. Chương trình chưa kịp thời cập nhật vai trò, thẩm quyền và nhiệm vụ của Thư
ký tại Tòa án khu vực, Tòa án chuyên biệt cũng như các yêu cầu mới về quản lý hồ
sơ điện tử, tống đạt điện tử, xét xử trực tuyến. Điều này dẫn đến khoảng cách
đáng kể giữa nội dung đào tạo với yêu cầu thực tiễn tại các đơn vị xét xử.
Bên cạnh đó, chương trình hiện nay còn thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa nội dung
đào tạo và chuẩn đầu ra theo vị trí việc làm. Các chuyên đề chủ yếu tập trung
vào liệt kê nhiệm vụ pháp lý theo quy định của pháp luật mà chưa xác định rõ các
nhóm năng lực cụ thể mà học viên cần đạt được sau khi hoàn thành học phần. Việc
thiếu xác định chuẩn đầu ra khiến nội dung đào tạo chưa thực sự định hướng năng
lực, dẫn đến khó khăn trong việc đo lường và đánh giá hiệu quả học tập của học
viên.
Một bất cập đáng chú ý khác là thời lượng giảng dạy chưa tương xứng với tính
chất phức tạp của công việc thực tế. Cụ thể, học phần “Nhiệm vụ của Thư ký tại
phiên tòa dân sự sơ thẩm, phúc thẩm” chỉ được bố trí 8 tiết học, trong khi đây
là giai đoạn có yêu cầu cao về kỹ năng tác nghiệp, đồng thời cũng là khâu dễ
phát sinh sai sót tố tụng nhất. Việc phân bổ thời lượng quá ngắn khiến học viên
chưa có đủ điều kiện thực hành, rèn luyện kỹ năng lập biên bản phiên tòa, xử lý
tình huống phát sinh, tống đạt và quản lý hồ sơ phiên xử một cách thuần thục
Ngoài ra, chương trình cũng chưa tích hợp đầy đủ các kỹ năng nghề nghiệp và kỹ
năng công nghệ số, những yếu tố đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh
chuyển đổi số ngành Tòa án. Hiện chưa có học phần riêng về kỹ năng sử dụng phần
mềm quản lý án, hệ thống tống đạt điện tử, lập biên bản điện tử, quản lý dữ liệu
số hóa hay hỗ trợ xét xử trực tuyến. Việc chậm cập nhật các kỹ năng này khiến
học viên khó bắt nhịp với môi trường làm việc thực tế tại các Tòa án địa phương.
Thêm vào đó, Từ năm 2013 đến nay, 32 Khoá Đào tạo Thư ký Toà án, học liệu vẫn
dừng ở Tập bài giảng chưa có giáo trình. Việc chưa có giáo trình chính thức sau
32 khóa đào tạo Thư ký Tòa án là một hạn chế mang tính hệ thống, ảnh hưởng trực
tiếp đến chất lượng, hiệu quả của chương trình đào tạo. Đây là một trong những
nội dung cần ưu tiên khắc phục khi xây dựng lộ trình đổi mới chương trình đào
tạo Thư ký Tòa án trong thời kỳ chuyển đổi số.
Cuối cùng, cơ chế đánh giá năng lực đầu ra cũng còn nhiều hạn chế. Các hình thức
đánh giá hiện vẫn thiên về kiểm tra lý thuyết, chưa có tiêu chí sát hạch cụ thể
về khả năng xử lý tình huống tố tụng hoặc vận dụng pháp luật trong thực hành
nghiệp vụ. Điều này dẫn đến khoảng cách giữa năng lực trên giấy tờ và năng lực
hành nghề thực chất của học viên sau khi tốt nghiệp.
Tổng hợp các hạn chế trên cho thấy, chương trình đào tạo Thư ký Tòa án phần dân
sự hiện hành cần được đổi mới toàn diện theo hướng chuẩn đầu ra, tích hợp kỹ
năng nghề nghiệp và công nghệ, tăng cường thực hành, mô phỏng và đánh giá năng
lực thực tế, nhằm đáp ứng đúng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số của hệ
thống Tòa án trong giai đoạn mới
2.
Kiến nghị hoàn thiện nội dung chương trình đào tạo Thư ký Toà án hiện hành về
nhiệm vụ của thư ký tòa án trong giải quyết, xét xử các vụ việc dân sự
Một
trong những
định
hướng
trọng tâm
trong quá trình
đổi
mới chương
trình
đào
tạo
Thư
ký
Tòa án phần
dân
sự
là
thiết
kế lại chương
trình
theo hướng
chuẩn
đầu
ra, bảo
đảm
học viên
sau khi hoàn thành khóa học
có
đầy
đủ
năng
lực
hành
nghề
thực chất,
đáp
ứng yêu
cầu
cải cách
tư
pháp
và chuyển
đổi
số trong ngành
Tòa án. Trước
hết, cần xác
định
rõ
các nhóm năng
lực
cốt lõi
của
Thư
ký
Tòa án dân sự,
bao gồm: năng
lực
pháp
lý trong việc
vận dụng chính
xác các quy
định
của pháp
luật
tố tụng dân
sự;
năng
lực
nghiệp vụ trong tổ chức, thực hiện các
thủ
tục tố tụng một cách
chuẩn
xác;
năng
lực
công
nghệ
trong quản lý
hồ
sơ
điện
tử, tống
đạt
bằng phương
tiện
điện
tử, hỗ trợ xét
xử
trực tuyến; cùng
với
đó
là năng
lực
giao tiếp tư
pháp
và quản
trị thông
tin hiệu
quả. Trên
cơ
sở
đó,
chương
trình
đào
tạo
cần
được
xây
dựng
theo ma trận liên
kết
chặt chẽ giữa năng
lực
đầu
ra,
học
phần,
phương
pháp
giảng
dạy,
phương
thức
kiểm tra
đánh
giá, bảo
đảm
tính
nhất
quán
và khả
thi trong quá
trình triển
khai.
Bên
cạnh
việc xác
định
chuẩn
đầu
ra, nội dung chương
trình
cũng
cần
được
cập nhật và
mở
rộng
để
phù
hợp
với mô
hình tổ
chức Tòa
án mới
theo Luật Tổ chức Tòa
án nhân dân 2024, sửa đổi, bổ sung năm 2025
và
Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025.
Cụ thể, cần bổ sung các
bài giảng
về thẩm quyền của Tòa
án khu vực,
phân
định
rõ
nhiệm
vụ của Thư
ký
theo từng
cấp Tòa
án; tích hợp
các
nội
dung mới về tống
đạt
điện
tử, xét
xử
trực tuyến, quản lý
hồ
sơ
số,
ủy thác
tư
pháp
điện
tử;
đồng
thời mở rộng nội dung về vai trò
của
Thư
ký
trong các vụ
việc
đặc
thù
như
trọng
tài,
sở
hữu trí
tuệ
hay phá
sản.
Đây
là những
lĩnh
vực
mới,
đòi
hỏi
Thư
ký
không chỉ
nắm chắc pháp
luật
mà
còn có khả
năng
tác
nghiệp
linh hoạt, chính
xác trong các tình huống
phức tạp.
Để
bảo
đảm
chất lượng
đào
tạo,
phương
pháp
giảng
dạy cũng
cần
được
đổi
mới theo hướng
tăng
cường
thực hành
và tương
tác.
Thay vì chỉ
truyền
đạt
kiến thức lý
thuyết,
chương
trình
cần
tăng
tỷ
lệ thực hành,
mô phỏng,
xử lý
tình huống
thực tế trong các
buổi
học. Việc mời Thẩm phán
và Thư
ký
có kinh nghiệm
thực tiễn tham gia
đồng
giảng, kết hợp sử dụng phòng
xử
án mô
phỏng
để
mô
hình hóa các giai
đoạn
tố tụng theo
đúng
quy
định
pháp
luật
mới sẽ giúp
học
viên
hình thành kỹ
năng
nghề
nghiệp vững vàng,
sát với
yêu
cầu
công
việc
thực tế.
Một
nội dung quan trọng khác
là tăng
thời
lượng
và
nâng cấp
hình
thức
đánh
giá
đầu
ra,
đặc
biệt
đối
với các
học
phần trọng yếu như
“Nhiệm
vụ tại phiên
tòa dân sự
sơ
thẩm,
phúc
thẩm”.
Thời lượng
nên
được
tăng
từ
8 tiết lên
12-16
tiết,
tạo
điều
kiện cho học viên
thực
hành
đầy
đủ
các
kỹ
năng
cần
thiết.
Đồng
thời, phương
pháp
đánh
giá cũng
cần
chuyển từ kiểm tra lý
thuyết
đơn thuần
sang
đánh
giá năng
lực
thực hành
thông qua
đóng
vai phiên tòa, mô phỏng
lập hồ sơ,
tống
đạt
và
ghi biên bản.
Việc xây
dựng
ngân
hàng tình huống
nghiệp vụ dân
sự
cũng
sẽ
giúp
kiểm
tra, sát
hạch
chính
xác năng
lực
của học viên
theo chuẩn
đầu
ra.
Trong
định
hướng
phát
triển
dài
hạn,
Học viện Tòa
án sẽ
từng bước
xây
dựng
bộ chuẩn năng
lực
Thư
ký
Tòa án phù hợp
với mô
hình Tòa án khu vực
và
lộ
trình
chuyển
đổi
số ngành
Tòa án.
Đồng
thời, cần hình
thành chương
trình
đào
tạo
tích
hợp
liên
thông giữa
các
vị
trí
công tác trong hệ
thống tư
pháp
như
Thư ký,
Thẩm
tra viên,
Thẩm
phán,
nhằm
tạo ra một lộ trình
nghề
nghiệp rõ
ràng, nâng cao chất
lượng
nguồn nhân
lực
toàn
ngành. Việc
tăng
cường
hợp tác
đào
tạo,
nghiên
cứu
và
chuyển
giao công
nghệ
với các
cơ
sở
trong và
ngoài ngành Tòa án sẽ
giúp
chương
trình
liên tục
cập nhật xu hướng
xét
xử
hiện
đại
của thế giới, tạo môi
trường
học tập mở, tiên
tiến
và
hiệu
quả.
Từ
năm 2013 đến nay, Học viện Toà án vẫn sử dụng Tập bài giảng Đào tạo Thư ký Toà
án làm học liệu giảng dạy, cần dồn toàn sức, toàn lực nhanh chóng xây dựng ban
hành Khung chương trình mới và biên soạn giáo trình Đào tạo Thư ký Toà án.
Cuối
cùng,
việc
xây
dựng
kho học liệu số và
hệ
thống học tập trực tuyến sẽ là
một
bước
tiến quan trọng, giúp
mở
rộng cơ
hội
tiếp cận kiến thức và
bồi
dưỡng
nghiệp vụ thường
xuyên
cho Thư
ký
Tòa án trên phạm
vi toàn
quốc.
Đây
không chỉ
là
giải
pháp
kỹ
thuật mà
còn là chiến
lược
phát
triển
bền vững, tạo nền tảng cho việc hình
thành một
đội
ngũ
Thư ký
Tòa án chuyên nghiệp,
thành
thạo
pháp
luật,
vững về kỹ năng
và
có khả
năng
thích
ứng
linh hoạt với bối cảnh Tòa
án
điện
tử trong tương
lai.
KẾT LUẬN
Dưới
góc nhìn của cơ sở đào tạo, việc hoàn thiện chương trình đào tạo Thư ký Tòa án
phần dân sự không chỉ là một yêu cầu mang tính kỹ thuật trong lĩnh vực giáo dục,
đào tạo tư pháp, mà còn là một nhiệm vụ chiến lược, góp phần trực tiếp vào quá
trình nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Tòa án trong bối cảnh cải cách
tư pháp và chuyển đổi số hiện nay. Quá trình đổi mới cần được thực hiện theo
hướng chuẩn hóa, thực hành hóa, công nghệ hóa, hội nhập hóa, bảo đảm chương
trình đào tạo vừa bám sát quy định pháp luật hiện hành, vừa đáp ứng yêu cầu thực
tiễn ngày càng cao của hoạt động xét xử. Mục tiêu trọng tâm của việc đổi mới này
là đảm bảo sự đồng bộ giữa chương trình đào tạo với hệ thống pháp luật và mô
hình tổ chức Tòa án mới, đặc biệt là sau khi Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024
sửa đổi, bổ sung năm 2025 và Bộ luật tố tụng dân sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm
2025 có hiệu lực, làm thay đổi căn bản cách thức tổ chức, vận hành và phân định
thẩm quyền xét xử. Đồng thời, chương trình cần gắn chặt chuẩn đầu ra với nhu cầu
sử dụng nhân lực của ngành Tòa án, bảo đảm học viên sau khi tốt nghiệp có thể
nhanh chóng đáp ứng yêu cầu công việc, thực hiện độc lập các nhiệm vụ tố tụng
dân sự, trở thành lực lượng nòng cốt hỗ trợ Thẩm phán trong quá trình giải quyết
án. Bên cạnh đó, chương trình đào tạo phải hướng đến trang bị cho học viên năng
lực hành nghề thực chất, khả năng thích ứng linh hoạt với quá trình chuyển đổi
số trong ngành Tòa án cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn nghề nghiệp trong bối cảnh
hội nhập quốc tế. Điều này bao gồm cả năng lực pháp lý, kỹ năng nghiệp vụ, kỹ
năng công nghệ số và tư duy hội nhập. Đây không chỉ là yêu cầu đổi mới chương
trình đào tạo, mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược dài hạn xây dựng
đội ngũ Thư ký Tòa án chuyên nghiệp, bản lĩnh, hiện đại, góp phần nâng cao chất
lượng xét xử, bảo đảm công lý và củng cố niềm tin của xã hội đối với hoạt động
tư pháp trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO